قلم سخن
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

سخنرانی قطب الدین صادقی، تئوریسین و کارگردان برجسته تئاتر در جشن اردیبهشت تئاتر کرج در سال 89 درباره نقاط ضعف و قوت تئاتر:

تئاتر بدون تماشگر ارزشی ندارد مهمترین پرسشی که در مقوله تئاتر از بعد جامعه شناسی مطرح است این است که چطور باید با مردم ارتباط برقرار کرد

برغم فعالیتهای ارزشمند و جذاب بارها مشاهده شده متاسفانه آنطور که باید و شاید نمی تواند با مردم ارتباط برقرار کند دست اندرکاران حوزه نمایش اعم از بازیگر، کارگردان، طراح، نویسنده و مربیان از چهار عنصر "سرگرمی" ، "زندگی احساسی" ، "تفکر" و "بعد زیبایی شناسی" می توان با مردم ارتباط برقرار کرد.

یکی از راههایی که از دیرباز پیش پای تئاتر برای برقراری ارتباط با مردم وجود دارد بعد سرگرمی آن است، هنر سرگرمی، گرانترین هنر در جهان به شمار می رود.

متاسفانه اکنون دست اندرکاران فرهنگ و هنر از وظایف خود غفلت ورزیده اند چراکه مهمترین وظیفه خادمان فرهنگی، سرگرم کردن مردم است، آنان باید کاری کنند که مردم مدار روزمره خاکستری زندگی را فراموش کنند و به دامان هنر پناه برند.

مقوله سرگرمی در تمامی هنرها از نقاشی گرفته در زلالی رنگهای آن تا شیرینی نهفته در قصه و حکایت وجود دارد و حق تماشاگر است که با دیدن تئاتر، سرگرم شود و این سرگرمی یک تمرکز روحی است و تئاتر باید بتواند با نیروی فزاینده ای خستگی را از تن تماشاگر بزداید.

باید به این نکته توجه داشت که فقدان سرگرمی می تواند موجب دلزدگی مردم شود، مردم به راحتی بسیاری از کتابهای نویسندگان بزرگ را کنار می گذارند.

ایجاد سرگرمی و خنده به معنای تن دادن به کارهای مبتذل نیست، بسیاری از نمایشهای مردمی، ساده و خنده آور هستند.

تئاتر باید آنقدر جذابیت اجرایی و موضوعی داشته باشد تا بتواند تماشگر را جذب کند، حتی یک معرکه گیری ساده از این عنصر برخوردار است و تنها کارش، سرگرم ساختن مردم است.

اگر تئاتری نتواند مردم را سرگرم سازد در تعریف کارش با اشکال مواجه است، مردم برای دیدن تئاتر وقت و هزینه، صرف می کنند و با اشتیاق برای دیدن تئاتر می آیند و نباید آنها را ناامید ساخت، این کفران نعمت است، اولین وظیفه هنرمند تئاتر سرگرم کردن مردم است.

راه دوم که از دیرباز از بامداد تمدن تاکنون در تئاتر برای جذب مخاطب به کارگرفته شده استفاده از زندگی احساسی است، تماشاگر تجربه محدودی در زندگی دارد و بسیاری از آرمانها مانند جوانمردی، بخشش و عشق را با گذر زمان یا تحت شرایط زندگی از یاد می برند و وظیفه تئاتر است که از طریق قصه ، شخصیت و زندگی احساسی به احساسات انسانی تلنگر بزند و آنها را بیدار سازد.

مخاطبان از طریق "همذات پنداری" این شانس را دارند که احساسات درونی خود را بیدار کنند.

اکنون اگر در جامعه فحشا، فساد و ظلم و ستم بیداد می کند به دلیل فقدان عشق است و اینکه انسانها یکدیگر را دوست ندارند و عشق در وجودشان به اندازه کافی رشد نکرده است بنابراین وظیفه مسوولان فرهنگی است تا کاری کنند که این احساسات به دست فراموشی سپرده نشوند.

هنر یک تربیت معنوی درونی به شمار می رود و تئاتر باید قادر باشد با تمام احساسات پیوند بزند.

اینکه اکنون فیلمهای هندی از محبوبیت خاصی میان مردم برخوردار است به خاطر پیوند حسی آنان با روح مخاطب است.

یکی دیگر از شیوه هایی که می توان با مخاطب ارتباط برقرار کرد از طریق "بعد اندیشه" (تفکر) است ، بسیاری از مردم شانس این را ندارند که تحصیلات عالیه داشته باشند یا با متفکران فرهیخته رابطه داشته باشند و تعلیم درستی داشته باشند بنابراین نیاز فکری خود را از منابع دیگر یعنی فیلم، سریال، تئاتر و ... ، تامین می کنند.

مردم از تئاتر توقع دارند و با آن مساله فکری ایجاد کرده و از آن می آموزند، بسیاری از بزرگان مانند "شکسپیر" به خاطر تفکرش هنوز در میان مخاطبان زنده است.

در جامعه ایرانی نیز با تمدن تفکر هزاران ساله ، نمی توان تئاتری اجرا کرد و تفکر را در آن کنار گذاشت.

یکی از نیازهای اساسی تئاتر برای ارتباط با مردم تامین بعد تفکر است،باید در اندیشه روزمره مردم و پرسشهای آنان شرکت کرد.

یکی از جذابترین راههای ارتباط تئاتر با مردم ، میزان به چالش کشیدن ذهن ها از طریق نمایش است.

یکی دیگر از شیوه های جذب مخاطب در تئاتر، بهره گیری از عنصر "بعد زیبایی شناسی" است ، نوع برخورد زیباشناسایی کارگردان با آثار برای تماشاگران، جذاب است.

زیبایی شناسی (جستجوی تعادلی ازلی) ، یک مقوله تزئینی نیست بلکه باید از آن آموخت.

بسیاری از نظریه پردازان بر این عقیده اند که زیبایی شناسی همان بهشت گمشده انسانی است.

زیبایی شناسی ، حفظ نسبتها و تعادل است که با روح نسبت دارد، به طور مثال قبل از آنکه "ایده" هنرمند و نویسنده بزرگی مانند "برتولت برشت" مهم باشد، زیبایی شناسی این نویسنده برجسته برای مخاطبان جذاب است.

هنرمندانی موفق هستند که از تمام عناصر سرگرمی، ارتباط حسی و فکری و زیبایی شناسی (شامل نوآوری و ابداع) در اثر خود بهره گیرند و از چهار سو با تماشاگر ارتباط برقرار کنند.

هنرمندانی که هیچ استفاده ای از این چهار عنصر حیاتی در آثار خود نمی کنند به این معنا است که "کاربلد" نیستند و حق ندارند مردم را به بی فرهنگی و ... متهم سازند.

تئاتر بدون مردم ممکن نیست به حیات خود ادامه دهد، خود بزرگ بینی ناشی از جهل هنرمند از او آدم بزرگی نمی سازد بلکه باید قادر باشد با مردم ارتباط برقرار کند.

اکنون تئاتر ما در وضعیتی است که نمی توان یک سالن نمایش 500 نفری را در شهر 12 میلیون نفری، پر کرد و این نشاندهنده کژروی دست اندرکاران حوزه تئاتر است که نمی توانند به نیازهای فکری و روحی مردم پاسخ دهند.

بهره گیری از چهار عنصر سرگرمی، ارتباط حسی و فکری و زیبایی شناسی مایه پیشرفت و تعالی فرهنگی می شود.

اصل دیگر در پیشرفت هنر نمایش ، وجود "گروه نمایشی" است، از هزاران سال پیش تمام افرادی که در عرصه نمایش موفق بودند، افرادی بودند که در گروه کار انجام می دادند و از کار پراکنده، خرده کاری و تک روی پرهیز می کردند.

کار گروهی ، ثبات و دوام دارد، یک فرد در دل گروه، ذره ذره جای خود را محکم می کند و دست اندرکاران هنر نمایش باید کار مشترک کردن را یاد بگیرند.

گروه به تدریج دارای سبک می شود بسیاری از کارگردانان و بازیگران کنونی اکنون صاحب سبک نیستند باید توجه داشت که خیلی از شاعران غزل گفتند اما تنها غزل حافظ ماندگار شد ، چون دارای سبک بود، هنرمندی که سبک نداشته باشد، ماندگار نیست و سبک نیز در کار مداوم به دست می آید.

بزرگترین وظایف گروههای نمایشی، تربیت و نگهداری هنرمندان است و البته باید دو اصل در گروههای نمایشی رعایت شود که آن دو اصل ، "احترام به پیش کسوتان" به خاطر تجاربت ارزشمند و "میدان دادن به جوانان و توجه به استعدادهای آنان" است.

روابط و مناسبات در تئاتر ویرانگر و نافی ارزشهاست و باید به گونه ای عمل کرد که به نیازهای فرهنگی جامعه ، پاسخ داد چراکه اگر تولید هنری مبتنی بر نیازهای فرهنگی جامعه صورت نگیرد، دیگران با حفظ منافع خود دست به این کار خواهند زد.

[ ۱۳۸٩/۳/٤ ] [ ۱:۳٠ ‎ب.ظ ] [ ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

سادات حسینی خواه هستم.این وبلاگ حاوی آخرین اخبار، داستانها،اشعار و مطالب جدید و ترجمه شده خودم از زبانهای آلمانی ، انگلیسی و اسپانیایی است که اغلب برای نخستین بار به زبان فارسی ترجمه شده اند، گاهی نیز در این وبلاگ به یادداشتها و گزارشهایی از مباحث گوناگون پرداخته می شود
موضوعات وب
صفحات دیگر
امکانات وب

  • خوشنویسان | الگوریتم