قلم سخن
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

پیش از آغاز سال نو در هر کشوری، مردم با برپایی آیینهای بومی، ملی و مذهبی خود به استقبال آن می روند، ایرانیان نیز با برگزاری آیینهایی که هر یک از جذابیت خاصی برخوردار است به پیشواز بزرگترین و کهن ترین جشن تاریخ بشری می روند.

چهارشنبه سوری، خرید، فرستادن کارت تبریک، پوشیدن لباس نو، سمنوپزی، پختن شیرینی، سبزکردن غله، خانه تکانی، غبارروبی مزار رفتگان، نواختن ساز و دهل، عمو نوروز و میرنوروزی از جمله آیینهایی است که در استقبال از بهار در سرتاسر خطه ایران برگزار می شود.
آیین "میرنوروزی" یا "شاه بازی" تا همین اواخر در ایران معمول بود و اکنون نیز آثاری از آن باقی مانده است از آن جمله که برخی آیینهای مربوط به "عمونوروز" یا "حاجی فیروز" را به میرنوروزی نسبت می دهند و برخی دیگر میرنوروزی را بازمانده آیین "حاجی فیروز" عنوان می کنند.
آیین "عمونوروز" یا "حاجی فیروز" را عده ای مرتبط با آیین میرنوروزی دانسته و برخی دیگر آن را آیینی مستقل می دانند.
 "احمد ذاکری" ،یک استاد دانشگاه می گوید: در آیین "حاجی فیروز" یک هفته قبل از سال نو، مردی با لباس قرمز و صورت کاملا سیاه درحالیکه در دست راست خود بادبزن و در دست چپ کلاغی گرفته بود برعکس سوار اسب یا الاغ می شد و درحالیکه کلاغ را پایین و بالا می کرد با دست راستش خود را باد می زد و به کوچه ها می رفت. 
کلاغ به صورت مجازی اشاره ای داشت به زمستان و معنای بادبزن نیز این بود که هوا از حالا به بعد رو به گرم شدن است. 
این شخص با عنوان "حاجی فیروز" مردم را دور خود جمع می کرد و می خنداند و با خواندن ترانه های شیرین، آمدن بهار را نوید می داد و این اشعار را می خواند:
"حاجی فیروزه، عید نوروزه، سالی چند روزه" یا "حاجی فیروزم، سالی یه روزم" و یا
" نوروز و نثار باشد مبارک، شما را امسال باشد مبارک، ای خانم باجی از ما نرنجی،
بشقاب را بردار، برو زیر زمین، از برام بیار، نان برنجی" . 
مردم نیز به "حاجی فیروز" پول و هدیه می دادند و می توان گفت چون کشور ایران در گذشته دارای جامعه کشاورزی و گله داری بود، آمدن بهار را بسیار خوش یمن می دانستند. 
آیین "حاجی فیروز" تا سیزدهم نوروز ادامه داشته است. 
آیین باستانی میرنوروزی نیز یکی از آیینهای بهاری به شمار می رود که حافظ نیز در غزل "ز کوی یار می آید، نسیم باد نوروزی... که بیش از پنج روزی نیست حکم میرنوروزی" به آن اشاره کرده است. 
قدمت آیین باستانی میرنوروزی به اساطیر ایرانی "جمشید" و "هوشنگ" بازمی گردد. 
چند روز مانده به نوروز مردم برای سرگرمی، شادمانی و تفریح عمومی شخصی شیرین عقل را به عنوان حاکم و امیر انتخاب کرده ، لباس پر زرق و برق به او می پوشاندند، سوار بر اسب، الاغ یا شتر می کردند. 
این امیر با طبل و ساز و کرنا در کوچه و پس کوچه ها، می گشت و هر فرمانی که می داد، مردم باید اجرا می کردند و چون برخی از فرمانهایش (مانند تازیانه زدن) بی معنی ، مسخره و آزار رسان بود خشم مردم را برمی انگیخت و پس از پایان جشن از ترس آزار مردم فرار می کرد و تا مدتها پنهان می شد. 
آیین میرنوروزی کنایه ای دارد به فرمانروایی و سلطنت کوتاه و متزلزل و اصلا همین شماره پنج دلالت بر کمی دارد و میرنوروزی هم فقط پنج روز حکم می راند و امان داشت.  امروزه نیز بازی "شاه و وزیر" نمایی کوچک از آیین باستانی "میرنوروزی" است.
به هرحال آیین باستانی "میرنوروزی" اشارتی دارد به این موضوع که حتی بالاترین منسب ها و قدرتها در این دنیای مادی، پایدار نیست.
سبز کردن غله یکی دیگر از آیینهای استقبال بهار است که مردم گندم، ماش، عدس و ... را به نشان برکت ، طراوات و شادابی در ظروف زیبا سبز کرده تا سفره هفت سین خود را با آن بیارایند.
برخی ها نیز سبزه خود را بر بدنه کوزه، قلیان و کاسه می کارند تا زیبایی آن دوچندان شود.
آیین سمنوپزان هم یکی دیگر از آیینهای استقبال بهار به شمار می رود و هنوز در بسیاری از خانه های ایرانی رواج دارد که در این آیین از جوانه گندم، خوراکی لذیذی با عنوان سمنو تهیه می شود و مردم براین باورند که پختن این غذا در واپسین ساعات سال کهنه و خوردن آن در اولین ساعات سال نو، تفالی به برکت و خوش یمنی سال پیش رو به حساب می آید.
سمنو یکی از هفت سین های نوروزی نیز به شمار می رود که علامت قدرت هم هست.

به هرحال آیینهای نوروزی میراثی فرهنگی است که پاسداشت آن علاوه بر جذب گردشگر هویت ملی ایران را بیش از پیش به مردم معرفی می کند.

[ ۱۳۸٩/۱/٩ ] [ ۱۱:۱٩ ‎ق.ظ ] [ ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

سادات حسینی خواه هستم.این وبلاگ حاوی آخرین اخبار، داستانها،اشعار و مطالب جدید و ترجمه شده خودم از زبانهای آلمانی ، انگلیسی و اسپانیایی است که اغلب برای نخستین بار به زبان فارسی ترجمه شده اند، گاهی نیز در این وبلاگ به یادداشتها و گزارشهایی از مباحث گوناگون پرداخته می شود
موضوعات وب
صفحات دیگر
امکانات وب

  • خوشنویسان | الگوریتم